Habitat Etkinliği ve İstanbul'un Sokak Köpekleri

Habitat Etkinliği ve İstanbul'un Sokak Köpekleri

Türcü Bir Sorundan Birlikte Yaşama Pratiğine 

Toplum kavramını sorgularken en çok zorlandığımız yer, sınırların nerede bittiğidir. Cary Wolfe veya Eylül Tuğçe Almaçık Özer’in makalelerinde gördüğümüz gibi, sosyoloji uzun süre insan-merkezci bir yapıda kalmış ve hayvanları bir sorun, kaynak veya bir nesne olarak görmüştür. İstanbul'daki sokak köpekleri tartışması da, bu teorik sorunun tam ortasında duruyor.Bu konuya ilk tepki genellikle felsefi bir ikilemden doğuyor. Derste okuduğumuz Peter Singer'ın Hayvan Özgürleşmesi metninin temel taşı olan türcülük kavramı, tam da bunu açıklıyor. Türcülük, tıpkı ırkçılık veya cinsiyetçilik gibi, sırf kendi türümüze ait olduğumuz için diğer türlerin çıkarlarını göz ardı etmemiz veya onlara acı çektirmemizi meşru görmemizdir. Sokak köpeklerini bir güvenlik sorunu olarak tanımlayıp, toplama veya uyutma gibi çözümleri tartışmaya açtığımız an, aslında türcü bir bakış açısıyla hareket etmiş oluyoruz.Dersin Hayvan Dönemeci başlığında gördüğümüz gibi, sosyal bilimler artık bu bakış açısını aşıyor. Burada, Huri Kiraz Özdoğan'ın Sokak Köpeği Sahiplenme Deneyimlerini Görünür Kılmak makalesi kritik bir önem taşıyor. Özdoğan, bu deneyimin özel alan (sahiplenme) ile kamusal alan (sokaklar) arasındaki ayrımı nasıl bulanıklaştırdığını gösteriyor. Sokaktan bir köpeği sahiplenmek, onu doğadan alıp kültüre dahil etmekten çok, özel olanın politik olduğu fikrini hayata geçiriyor. Bu eylem, o köpeği "sorun" olmaktan çıkarıp birey olarak tanıyor.Bu da bizi Çoklu Türler etnografisi kavramına getiriyor. Semra Özlem Dişli'nin Ankara'da Kediler ve İnsanlar Üzerine çalışması, hayvanlarla mekanı nasıl paylaştığımızı ve birlikte yaşama pratiğini nasıl geliştirdiğimizi inceliyor. İstanbul'un sokak köpekleri de bir habitat etkinliği öznesi olarak, şehirde insanlarla birlikte karşılıklı bir ilişki kuruyor. Artık mesele, onları yönetmek değil, onlarla birlikte nasıl yaşayacağımızı anlamaktır.Sonuç olarak, İstanbul'un sokak köpekleri meselesi, basit bir belediye sorunu değil; bizim türcü bakış açımızdan çoklu türler perspektifine geçişimizi zorlayan felsefi ve sosyolojik bir sınavdır.