SOS371/SOS371s Hayvanlar ve Toplum 2025-2026 Ders Programı

 

 

*Alke at studio with empty walls,  Jesse Dayan, 2024.

SOS371/SOS371s HAYVANLAR VE  TOPLUM HAFTALIK DERS AKIŞI GÜZ 2025-2026   Doç. Dr. Özlem Güçlü ozlem.guclu@msgsu.edu.tr

 

 

1. 24 Eylül 2025: Giriş Dersi

 

2. 01 Ekim 2024: Hayvanlar, İnsan Merkezcilik ve Sosyolojik Düşünce 
●      David George Haskell (2020). ‘Ağaç Tepeleri’ ve ‘İzlemek’, Saklı Orman Bir Biyoloğun Doğa Güncesi, İstanbul: Ekofil, 300-303; 304-308.
●      Brigid Brophy ([1965]2024). ‘Hayvanların Hakları’, Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 381-386.
https://dergi.bilgi.edu.tr/index.php/reflektif/article/view/356/203
●      Sezai Ozan Zeybek & Hilal Alkan (2021). ‘Meyve Sineği ile %61’, Salgın Sonrası İçin Ekolojik Manifestolar. İstanbul: MAD, 96-101.
●      Jonathan Balcombe (2020). ‘Önsöz’ ve ‘Acı, Bilinç ve Farkındalık’, Balıkların Bildikleri. İstanbul: Metis, 11-16; 85-100.
 
İnceleme:
●      Burak Özgüner (2019). ‘Belleksizleşirken Hayvanlar’, KaosGL. 
https://kaosgl.org/haber/burak-ozguner-in-anisina-belleksizlesirken-hayvanlar
 
Dinleme:

•  Başak Deniz Özdoğan (2025). ‘Reşat Ekrem Koçu’nun Ablasının Kedileri, Merhamet ve Ölüm’, Karşılaşmalar, Dört Ayaklı Şehir Radyosu.https://open.spotify.com/episode/5ibSMoCTJ1S7gHLPTZ9i2A?si=37de113c51554e48

3. 08 Ekim: Sosyal ve Beşeri Bilimlerin ‘Hayvan Dönemeci’ 
●      Eylül T. Alnıaçık Özyer (2021). ‘Toplumu Yeniden Düşünmek: Hayvanların Sosyolojideki Konumu’, Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, 7(1): 163-182.
●      Cary Wolfe ([2009] 2021). ‘İnsan, Her Şey Hep İnsan: Beşeri Bilimler ve “Hayvan Çalışmaları”, KÜN Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 1(1): 58-73.
●      Peter Singer (2005). ‘Hayvan Özgürleşmesinin 30.Yılı’, Birikim. https://birikimdergisi.com/dergiler/birikim/1/sayi-195-temmuz-2005/2379/hayvan-ozgurlesmesinin-30-yili/5909
 
İnceleme:
●      Özlem Güçlü (2022). ‘Hayvan Dönemeci: Sorulara ve Bilemeyişlere Davet’, manifold.
https://manifold.press/hayvan-donemeci-sorulara-ve-bilemeyislere-davet
●      Jacques Derrida (2015). ‘Hayvanlara Karşı Suç’, e-skop. 
https://www.e-skop.com/skopbulten/pasajlar-hayvanlara-karsi-suc/2623
●      Giorgio Agamben (2019). ‘Başka Hayvanlarla Konuşmak’, e-skop.
https://www.e-skop.com/skopbulten/pasajlar-baska-hayvanlarla-konusmak/5236
 

4. 15 Ekim 2024: Doğa ve Kültürün Ötesinde İnsan Hayvan İlişkisi
●      Philippe Descola (2013). ‘Süreklilik Figürleri’, Doğa ve Kültürün Ötesinde, İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları, 9-33.
 
İnceleme:
●      Peter Singer (2013). ‘Hayvanlar Acıyı Hisseder mi?’, Hayvan Hakları ve Veganizm, İstanbul: Kült, 89-93.
●      Tom Regan (2005). ‘Hayvan Hakları İçin Temel Argümanlar’, Birikim. https://birikimdergisi.com/dergiler/birikim/1/sayi-195-temmuz-2005/2379/hayvan-haklari-icin-temel-argumanlar/5910
 
5. 22 Ekim 2024: Araştırma Nesnesinden Birlikte-Araştırmaya, Metodu Yeniden Düşünmek I, Konuk: Dr. Eylül T. Alnıaçık Özyer (Türk-Alman Üniversitesi)
·       Eylül T. Alnıaçık Özyer. (2022). ‘Şaki’nin Öğrettikleri: Anlamlar, Sınırlar, Dünyalar’, İstanbul: Tellekt. 
·       Vincent Despet (2024). ‘Kulak Çınlamaları Soruşturması ya da Sessiz Şarkıcılar’, Bir Ahtapotun Otobiyografisi ve Öteki Öngörü Hikayeleri. İstanbul: İmge. 

Dinleme:

• Eylül Alnıaçık (2025). ‘Sosyal Kanzi’, Meşhur Hayvanların İzinde, Dört Ayaklşı Şehir Radyosu, https://open.spotify.com/episode/5Q02pzgsr5xy6c5T4KSDfE?si=7e08842144f14945 

6. 29 Ekim 2025: Resmi Tatil. 

 

7. 05 Kasım 2025: Araştırma Nesnesinden Birlikte-Araştırmaya, Metodu Yeniden Düşünmek II
●      Ezgi Burgan (2017). ‘Çoklu Türler Etnografisi: Yüz Yüze Bir Araştırma İmkânı Üzerine Düşünceler’, Moment Dergi, 4(1): 115-134.
●      Semra Özlem Dişli (2022). ‘Birlikte-Yaşama: Ankara’da Kediler ve İnsanlar Üzerine Çoktürlü Etnografi’, DTCF Dergisi, 62:2, 1657-1690.
●      Kiraz Özdoğan (2024). ‘Sokak Köpeği Sahiplenme Deneyimleri: Özel Olan Politiktir’, Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 279-305. https://dergi.bilgi.edu.tr/index.php/reflektif/article/view/326/223
 
İnceleme:
●      Deniz Dölek (2024). ‘Hayvan Tarihi: Osmanlı-Türkiye Geçmişine Türlerarası Perspektifle Bakmak’, Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 241-260. https://dergi.bilgi.edu.tr/index.php/reflektif/article/view/308/219
●      Nihan Bozok (2024). ‘Çoklu Türler Etnografisi için Feminist İzlekler’, Feminist Tahayyül, 5(2), 148-178.
http://www.feministtahayyul.com/wp-content/uploads/2024/09/FT52-8-39.pdf 

8. 12 Kasım 2025: Sanatların ‘Hayvan Dönemeci’
●      Zeynep Özkazanç (2022). ‘Gerilimsiz Durumunda Bedensellik: Feminist. Sanat Pratiğinde İnsan-Hayvan İkiliği Ötesinde Temsil Olanakları’, Teorik Bakış: Dünyayı Paylaşanlar, 15, 283-304.
●      Seda Niğbolu (2025). ‘Sadakat Timsalinden Kentsel Sembollere Sanatta Sokak Köpekleri’, Sanat Dünyamız, 203.
https://argonotlar.com/sadakat-timsalinden-kentsel-sembollere-sanatta-sokak-kopekleri/
 
İnceleme:
·       Ezgi Burgan Kıyak (2024). ‘Düşünceyi Sömürgesizleştirmekten Çizim Antropolojisine: Steven Van Wolputte ile Çoktürlü Hikayeler Anlatmak Üzerine Bir Söyleşi’, Feminist Tahayyül, 5(2), 363-378.
http://www.feministtahayyul.com/wp-content/uploads/2024/08/FT52-232-248.pdf
·       Deniz Diler (2021). ‘Sinemada Hayvanların Temsilleri Üzerine’, yeni-e dergi.
https://yenie.net/sinemada-hayvanlarin-temsilleri-uzerine/
 
Dinleme:

• Bige Örer (2025). ‘Boşluğa Atlayış’, Sanat Havadisleri, Dört Ayaklı Şehir Radyosu. https://open.spotify.com/episode/2YuzpyawYK4XoYuoGy8uAn?si=3c90cca23b824c53
• Bige Örer (2025). ‘Sen Hiçbir Yanlış Yapmadın’, Sanat Havadisleri, Dört Ayaklı Şehir Radyosu. https://open.spotify.com/episode/6lLUrZ20EkwquvLYLFridw?si=76be4ba35c5c42ca

 9. 19 Kasım 2025: Güncel Sanat ve Hayvan Yaşamı (Bienal Gezisi)

• Gary L. Francione ([2000] 2022). ‘Ahlaki Şizofrenimizin Tedavisi: Eşit Gözetilme İlkesi’, Hayvan Haklarına Giriş: Çocuğunuz mu Köpeğiniz mi?, İstanbul: İletişim, 177-206.
• Özlem Güçlü (2021). ‘Bu Filmde Hiçbir Hayvan Zarar Görmemiştir: Son Dönem Türkiye Sinemasında Hayvanlara Kötü Muamele Üzerine Bir Tartışma’, İnsan, Hayvan ve Ötesi: Türkiye’de Hayvan Çalışmaları, K.Özdoğan, M.F.Tatari, A.Bilgin (der.), İstanbul: Kolektif Kitap, 93-116.

İnceleme:
●      Burak Özgüner (2017). ‘Bienalde Hayvan Hakları: Sanatta Her Şey Mübah mı?’, bianet. 
https://m.bianet.org/biamag/sanat/191173-bienalde-hayvan-haklari-sanatta-her-sey-mubah-mi
·       Zeynep Yüncüler (2017). ‘Bienal’de Sömürü Tartışması’, journo.
https://journo.com.tr/bienal-hayvan-somuru-iyi-bir-komsu
 
Dinleme:

•   Zeynep Talay Turner (2025). ‘Mary Midgley’nin Yunusları’, Küçük Aslancığın İzinde, Dört Ayaklı Şehir Radyosu. https://open.spotify.com/episode/3627R0lcUUKQd8G9FigNWw?si=9acd35c71ebb4b14

10. 26 Kasım 2025: Vize Sınavı 

11. 03 Aralık 2025: Endüstriyel Hayvancılık, Hayvan Yemek ve Veganlık 
●      David Degrazia (2006). ‘Et Yeme’, Hayvan Hakları, Ankara: Dost, 105-122.
●      Derek Ryan (2019). ‘Hayvanları Yemek’, Hayvan Kuramı Eleştirel Bir Giriş, İstanbul: İletişim, 205-227.
●      Valery Giroux & Renan Larue (2021). ‘Karnizm: Kırılgan Bir Hegemonya’ ve ‘Veganların Felsefesi’, Veganizm, İstanbul: İletişim, 13-35; 37-57.
 
İnceleme:
●      Jonathan Safran Foer (2012). ‘Öyküler Anlatmak’, Hayvan Yemek, İstanbul: Siren, 7-24.
●      Deniz Diler (2024). ‘Konuşabilselerdi Et Tavukları Bize Ne Derdi?’, Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 435-443.
https://dergi.bilgi.edu.tr/index.php/reflektif/article/view/342/207
·       Carol J. Adams (2005). ‘Patriarka, Kadınlar ve Vejetaryenlik’, Birikim, 195.
https://birikimdergisi.com/dergiler/birikim/1/sayi-195-temmuz-2005/2379/patriyarka-kadinlar-ve-vejetaryenlik/5914
 
12.  10 Aralık 2025: Kentte Hayvanlarla Birlikte-Yaşam I
●      Mine Yıldırım (2024). ‘Sürgünden İtlafa, “Mahallinde Öldürmeden” Ötenaziye: Hayırsızada Vakasının Ardından İstanbul’da Sokak Köpekleri’, Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 5(3), 879-919.
●      Ekrem Işın (2016). ‘Dört Ayaklı Belediye: İstanbul’un Sokak Köpekleri’, Dört Ayaklı Belediye: İstanbul’un Sokak Köpekleri. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, 8-21. 
 
İnceleme: 

• Irvin Cemil Schik (2010). ‘İstanbul’da Gerçekleşen Büyük Köpek İtlafı: Bir Mekan Üzerinde Çekişme Vakası’, Toplumsal Tarih, 200, 22-33. 
• Eylül Alnıaçık (2024). ‘Rezil Kedilerin Yaşamı veya Barınakların Doğuşu: Almanya Örneği’, Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 261-278.

• S. Ozan Zeybek (2020). ‘Sokağa Düşenler, Aileye Katılanlar: Köpek Merkezli Bir Şehir Analizi’, Türkiye’nin Yakın Tarihinde Hayvanlar: Sosyal Bilimleri İnsan Olmayanlara Açmak, İstanbul: Nota Bene, 93-107. https://dergi.bilgi.edu.tr/index.php/reflektif/article/view/323/197

İzleme:
●      Hayırsızada [Chienne d’histoire] (Yön. Serge Avedikian, 2010), https://vimeo.com/952677575
 
Dinleme:

• Mine Yıldırım (2025). ‘Hayırsızada Vakası’, Kentler Hayvanlar Bir Arada Yaşam, Dört Ayaklı Şehir Radyosu. https://open.spotify.com/episode/5gED8HxCHyMSF5kJgHBAUE?si=a9fdd742d78f4d00

13. 17 Aralık 2025: Kentte Hayvanlarla Birlikte-Yaşam II

• Mine Yıldırım (2019). ‘Hayvan Tecritinin Dışı ve Ötesi: İstanbul’da Sürgün, Yıkım ve Şiddet Coğrafyaları’, Beyond İstanbul, 4, 87-99. 
• Özlem Güçlü (2024). ‘Evcilleştirme Siyaseti Karşısında “Başıboşlar”: Köpekler, Kadınlar, LGBTİ+lar’, Kaos Queer+ Çalışmaları, 13, 72-83.

İnceleme:
·       Eylül Alnıaçık, Özlem Güçlü & Mine Yıldırım (2024). ‘Yeni Yasa Karşısında Sokak Köpekleri’, Fayn. 
https://www.fayn.press/yeni-yasa-karsisinda-sokak-kopekleri/
 
14. 24 Aralık 2025: Yoldaş Türler, Merak, İhtimam ve Etik Yükümlülükler 

• Dona Haraway (2009). ‘Siborglardan Yoldaş Türlere: Teknobilimde Akrabalığı Yeniden Şekillendirmek, Başka Yer, İstanbul: Metis, 223-256.
• Mine Yıldırım (2023). ‘Tanıklık, Sorumluluk ve İhtimam Politikası Olarak Afetlerde Hayvan Kurtarma’, Sanat Dünyamız, 195, 22-26. 

İnceleme:
●      Karun Çekem, Dilan Çekiç, Beyza Şık, Hande Şiri, Zeynep Türidi (2024). ‘Kampüslerde Hayvanlarla Birlikte Yaşamak’, Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 391-408. https://dergi.bilgi.edu.tr/index.php/reflektif/article/view/357/205
●      Ezgi Burgan (2022). ‘Yakari ile Akraba: Spiritüel İletişimden Çoktürlü Bir Dostluğa’, Teorik Bakış: Dünyayı Paylaşanlar, 15, 263-282.
 
İzleme:
●      ‘Dayanışma seçenek değil, yükümlülük: Donna Haraway’le Yeniden Dünyevileşme Çağı Üzerine Video söyleşi’ (2020). 1+1 express.  https://birartibir.org/dayanisma-secenek-degil-yukumluluk/
 
Dinleme:
·       Türlerin Yaşam Hakkı (2019) ‘5199 no’lu kanunun eksikleri’, Açık Radyo. 
https://apacikradyo.com.tr/turlerin-yasam-hakki/turkiyede-hayvan-haklari-ihlalleri-5199-nolu-hayvanlari-koruma-kanununun